Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος
έχει κεντρική θέση στην Ορθόδοξη Εκκλησία και Θεολογία. Είναι το
γεγονός που αποκαλύπτει την δόξα της Εκκλησίας και των πιστών. Είναι η
μαρτυρία της νέας καταστάσεως που εισάγεται με την έλευση του Χριστού
στην ιστορία.
Κατά την Μεταμόρφωση, ο Χριστός
φανερώνει μέσα από την ανθρώπινη φύση Του την άκτιστη δόξα της θεότητός
Του. Ταυτόχρονα προσλαμβάνει στην άκτιστη θεϊκή δόξα τους ανθρώπους που
τον περιβάλλουν.
Ο Μωϋσής και ο Ηλίας μετέχουν στην ίδια
λαμπρότητα με τον Χριστό. Η μόνη διαφορά είναι ότι ο Χριστός αποτελεί
την πηγή, ενώ αυτοί τους δέκτες της θείας λαμπρότητας. Ο λόγος για τον
οποίο μεταμορφώθηκε ο Χριστός ενώπιον των Μαθητών, ήταν η προσέγγιση της
ημέρας της Σταυρώσεώς Του: «῞Ινα ὅταν σὲ ἴδωσι σταυρούμενον, τὸ μὲν
πάθος νοήσωσιν ἑκούσιον» .
Με την Μεταμόρφωση ο Χριστός από την μια
μεριά βεβαιώνει την θεότητά Του, που λίγο νωρίτερα είχαν ομολογήσει οι
Μαθητές με το στόμα του Αποστόλου Πέτρου, ενώ από την άλλη προσφέρει μια
πρώτη εμπειρία της ελεύσεως της Βασιλείας Του. Ο εορτασμός της
Μεταμορφώσεως στις 6 Αυγούστου δεν μας βοηθεί ίσως να θυμηθούμε τον
άμεσο σύνδεσμό της με τον Σταυρό του Χριστού. Μόνο αν σκεφθούμε ότι μετά
μερικές εβδομάδες, στις 14 Σεπτεμβρίου, γιορτάζεται η Παγκόσμιος Ύψωσις
του Τιμίου Σταυρού, που θυμίζει την Μ. Παρασκευή, βρίσκουμε την
ιστορική συνάφεια της Εορτής.
Ως ιστορικό δηλαδή γεγονός, η
Μεταμόρφωση πραγματοποιήθηκε λίγες εβδομάδες πριν το Πάθος. Στο
εκκλησιαστικό εορτολόγιο θα είχε από ιστορική σκοπιά την θέση της λίγες
εβδομάδες πριν το Πάσχα· ίσως τόσες, όσες την χωρίζουν τώρα από την
Ύψωση του Τιμίου Σταυρού. Και δεν πρέπει να θεωρείται τυχαίο ότι στην
θέση αυτὴ τοποθέτησε η Εκκλησία μας μιαν άλλη εορτή· την εορτή του
θεολόγου του Θαβωρείου Φωτός, του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά. Έτσι η
δεύτερη Κυριακή της Μ. Τεσσαρακοστής, πέντε εβδομάδες πριν το Πάσχα,
είναι αφιερωμένη στον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά.
