e- Θρησκευτικά: Θ.Ε 4 Β΄ΛΥΚΕΙΟΥ

Μύθος

Οικουμενικότητα

Σχετικά άρθρα

Μύθος

Παγκοσμιοποίηση και θρησκευτικό βίωμα [Για επιλογή αποσπασμάτων]

Η προσέγγιση, γνωριμία και δημιουργική συνύπαρξη των ανθρώπων και των λαών της οικουμένης ήταν κάποτε όραμα ελκυστικό. Στον αιώνα μας έγινε συνειδητή επιδίωξη. Τελευταία κινδυνεύει να εξελιχθεί σε ιδιότυπο εφιάλτη. Όμως, όπως και αν χαρακτηρισθεί, η διαδικασία αυτή επιταχύνεται καθημερινά. Με συνδρομή πολλών παραγόντων και με απροσδιόριστη ακόμη τελική έκβαση.

Η λέξη παγκοσμιοποίηση (globalization, mondialisation) έχει προσλάβει ένα ιδιαίτερο νόημα και συνοψίζει εξελίξεις και δυναμικές τάσεις που χαρακτηρίζουν το τελευταίο τέταρτο της δεύτερης χιλιετίας. Ειδικότερα στον χώρο της οικονομίας, ο όρος δηλώνει τη διαδικασία σύμφωνα με την οποία οι οικονομίες των διαφόρων χωρών εντάσσονται ολοκληρωτικά σ’ ένα παγκόσμιο οικονομικό σύστημα, με συγκέντρωση της παγκόσμιας παραγωγής, του εμπορίου και της πληροφορήσεως σε ορισμένα κέντρα. Η διεθνοποίηση που ακολουθεί συμβάλλει στην αυξανόμενη αλληλεξάρτηση των κοινωνιών. […]

Παράγοντες της παγκοσμιοποιήσεως.

1. Στη διαδικασία παγκοσμιοποιήσεως συνέβαλαν: Πρώτον, η ταχύτατη ανάπτυξη της τεχνολογίας και κατ’ εξοχήν η ηλεκτρονική επανάσταση, που επέφεραν καταλυτικές αλλαγές στους τομείς παραγωγής, επικοινωνίας, εκπαιδεύσεως, ψυχαγωγίας. Αλλαγές που διευκόλυναν κερδοσκοπικά ενδιαφέροντα και οικονομικές δραστηριότητες, διεθνείς και απρόσωπες, από τη φύση τους συγκεντρωτικές.

Δεύτερον, η κατάρρευση ενός ολόκληρου κόσμου ιδεών, προσδοκιών, δομών, στις χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού, με την εξάρθρωση των οικονομιών τους και την προβολή του καπιταλισμού ως της μόνης εναλλακτικής λύσεως.

Τρίτον, οι ενέργειες και αποφάσεις μεγάλων κρατών και διεθνών οργανισμών, οι οποίες δείχνουν ότι η παγκοσμιοποίηση δεν είναι πλέον αυτόνομο φαινόμενο, αλλά αποτελεί πολιτική ιδεολογία και σχεδιασμό των οικονομικούς ισχυρών.

Η ταχύτητα με την οποία συντελούνται οι αλλαγές σ’ όλους τους βασικούς τομείς οικονομίας, τεχνολογίας, πληροφορήσεως, δημιουργεί συχνά ίλιγγο και ανησυχία.

Βασικούς ρόλους, με ποικίλης χροιάς θετικές ή αρνητικές επιδράσεις στη διαδικασία της παγκοσμιοποιήσεως διαδραματίζουν: Πρώτον, μερικές εκατοντάδες πολυεθνικών εταιρειών που παίρνουν στην εξουσία τους την παγκόσμια παραγωγή, τη διακίνηση των αγαθών και την πληροφόρηση. Δεύτερον, συνεργασίες κρατών (όπως NAFTA ASEAN). Τρίτον, μη κυβερνητικές οργανώσεις σε πλανητικό επίπεδο, ενώ, τέταρτον, τον συντονιστικό ρόλο επιδιώκουν να παίξουν παγκόσμιοι οικονομικοί θεσμοί, όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (International Monetary Fund, IMF) και η Παγκόσμια Τράπεζα (World Bank).

Οι γενικές αντιλήψεις σχετικά με την πρόοδο και ανάπτυξη διαμορφώνονται ιδίως στις μεγαλουπόλεις, σύμφωνα με δυτικά πρότυπα. Τα ποικίλα μέσα ενημερώσεως και κατ’ εξοχήν ή δορυφορική τηλεόραση αδιάκοπα τροφοδοτούν τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο με πρότυπα ζωής πού κατασκευάζονται σε συγκεκριμένα κέντρα και εξυπηρετούν ιδιοτελείς στόχους. […]

Ριζικές αλλαγές.

Ιστορία

Σχετικά άρθρα

Μύθος

Προεόρτιο Κοντάκιο Χριστουγέννων (Ἦχος γ´).

Ἡ Παρθένος σήμερον, τὸν προαιώνιον Λόγον,

ἐν Σπηλαίῳ ἔρχεται, ἀποτεκεῖν ἀποῤῥήτως.

Χόρευε ἡ οἰκουμένη ἀκουτισθεῖσα,

δόξασον μετὰ Ἀγγέλων καὶ τῶν Ποιμένων,

βουληθέντα ἐποφθῆναι,

παιδίον νέον, τὸν πρὸ αἰώνων Θεόν.

[Μετάφραση: Η Παρθένος (Μαρία) έρχεται σήμερα στο σπήλαιο, για να γεννήσει τον προαιώνιο Λόγο (του Θεού) με τρόπο που δεν μπορεί να ειπωθεί με λόγια. Η Οικουμένη, άκουσε το νέο και χόρευε, δόξασε, μαζί με τους Αγγέλους και τους Βοσκούς, τον προαιώνιο Θεό, που θέλησε να φανερωθεί ως Νέο Παιδί].

Για την προέλευση των Θρησκειών, ανθολόγηση:

Αφρικανικά Θρησκεύματα

Στην αφρικανική ήπειρο διαβιούν εκατοντάδες λαοί, οι οποίοι διακρίνονται για την έντονη θρησκευτικότητά τους. Με ελάχιστες όμως εξαιρέσεις –όπως οι αρχαίοι Αιγύπτιοι και οι Αιθίοπες–, οι περισσότερες αφρικανικές φυλές μέχρι τον 20ό αι. δεν χρησιμοποίησαν γραφή και διατήρησαν τις θρησκευτικές παραδόσεις, τους νόμους, τη σοφία τους, κυρίως με μύθους και διάφορες δομές και έθιμα των κοινωνιών τους. Υπάρχουν δηλαδή τόσα αφρικανικά θρησκεύματα, όσοι και λαοί και φυλές, δηλαδή πολλές εκατοντάδες. Αρκεί να αναλογισθεί κανείς ότι στην εποχή μας χρησιμοποιούνται πάνω από 700 αφρικανικές γλώσσες και ότι ακόμα γλώσσα και θρησκεία συνδέονται στενά, για να σχηματίσει μια πρώτη, αμυδρή ιδέα της εξαιρετικής αυτής ποικιλίας.

Στην πρώτη φάση της μελέτης των αφρικανικών θρησκευμάτων υπήρξε η τάση να αναζητείται σ’ αυτό η «πρωτόγονη θρησκεία» και οι αφρικανικές αντιλήψεις να θεωρούνται υπανάπτυκτες. Ήδη όμως σήμερα έχει διαπιστωθεί ότι τα θρησκεύματα της Αφρικής έχουν τη δική τους εσωτερική εξέλιξη, η οποία λόγω ελλείψεως γραπτών πηγών ή άλλων μνημείων, δύσκολα μπορεί να καθορισθεί.

Ισλάμ

Το Ισλάμ είναι θρησκεία απόλυτα μονοθεϊστική και θεοκρατική, η οποία διαμορφώθηκε με το κήρυγμα και τη δράση του Μωάμεθ.

Ινδουισμός

Ο Ινδουισμός είναι η πολύπτυχη θρησκευτική παράδοση των Ινδών, που περικλείει σε μικρογραφία τους περισσότερους τύπους θρησκευτικής εμπειρίας. Ο όρος χρησιμοποιήθηκε στους νεότερους χρόνους από ευρωπαίους μελετητές για να περιλάβει την απίθανη ποικιλία θρησκειακών μορφωμάτων, που αναπτύχθηκαν στη διαδρομή των αιώνων στην Ινδική χερσόνησο. Οι ίδιοι οι Ινδοί ονομάζουν τη θρησκεία τους «σανάτανα ντάρμα» (sanatana dharma), δηλ. αιώνιο νόμο ή αιώνια θρησκευτική διδασκαλία. Αριθμητικώς είναι η τρίτη μεγάλη θρησκεία, μετά τον Χριστιανισμό και το Ισλάμ.

Βουδδισμός

Ο όρος Βουδδισμός –ο οποίος, σημειωτέον, καθορίσθηκε από ευρωπαίους μελετητές– προσδιορίζει ένα ευρύτατο φάσμα θρησκευτικών πεποιθήσεων, φιλοσοφικών αρχών, εθίμων, θεσμών και ηθικών κανόνων, που αποδίδονται στον Βούδδα (Buddha), και συμπυκνώνει σε μια ενότητα τη θρησκευτική ανέλιξη που ακολούθησε στο πέρασμα των αιώνων, καθώς το βουδδιστικό κήρυγμα αφομοιωνόταν από διάφορους ασιατικούς λαούς. Πρόκειται για μια πολύμορφη θρησκευτική παράδοση, της οποίας ο πυρήνας πρωτοεμφανίζεται πριν από 2.500 χρόνια στη Β.Α. Ινδία.

Γιαννουλάτος, Αναστάσιος, Αρχιεπ. Τιράνων και πάσης Αλβανίας (2004).

Ίχνη από την Αναζήτηση του Υπερβατικού: Συλλογή Θρησκειολογικών Μελετημάτων.Αθήνα: Ακρίτας, 115-116, 235, 145, 195.

Έκφραση

Σχετικά άρθρα

Μύθος

Το θρησκευτικό και το αισθητικό βίωμα

Η θρησκεία είναι αφ’ ενός και βίωμα, δηλαδή κατακυρίευση ολόκληρης της ψυχής από μια εντύπωση, και βίωση μιας αξίας πνευματικής, συγκεκριμένα της ανώτερης, δηλαδή της αξίας του αγίου ή θείου, όπως η τέχνη είναι και βίωμα της αξίας του ωραίου, και επίσης του Θεού. Και στο μέτρο που το θρησκευτικό βίωμα είναι μόνον ενδόμυχον και δεν εκφράζεται εξωτερικά, μιλάμε μόνον για θρησκευτικότητα, ενώ για θρησκεία κάνουμε λόγο, όταν υπάρχει εξωτερίκευση μέσω αισθητών συμβόλων (γλώσσα, μουσική, προσευχή, λατρεία, ζωγραφική, αρχιτεκτονική). Αλλά και εφόσον αναζητά η ψυχή τον Θεόν χωρίς και να τον έχει βρει και τότε πάλιν μιλάμε για θρησκευτικότητα κι όχι για θρησκεία. Το ίδιο συμβαίνει και με την τέχνη, για την οποία μιλάμε μόνο όταν ο άνθρωπος εξωτερικεύει το βίωμα του ωραίου δια των μέσων που αυτός έχει στη διάθεσή του (ζωγραφική, αρχιτεκτονική, γλυπτική, μουσική, ποιητικά μέτρα και ποιητικές εικόνες κλπ.). Έτσι, θρησκεία και τέχνη στην απόληξή τους, παύουν να αποτελούν φαινόμενον μόνον εσωτερικόν και γίνονται ανεξάρτητες από το άτομο, δηλαδή, αντικειμενοποιούνται σαν στοιχεία πια του πολιτισμού. Και όπως δεν νοείται τέχνη χωρίς έργα τέχνης έτσι είναι ακατανόητη η θρησκεία χωρίς την αντικειμενικήν της πλευρά, χωρίς δηλαδή, λατρείαν, υμνολογίαν, μουσική, αρχιτεκτονική, δογματικήν, μ’ άλλα λόγια χωρίς εκφραστικά μέσα, που αυτά τα δανείζεται η θρησκεία κυρίως από την τέχνη. Είναι πάντως γεγονός ότι χωρίς συμμετοχήν στη θρησκευτική λατρεία, αλλά και χωρίς την επαφήν με το πνεύμα, που το συμβολίζουν οι θρησκευτικοί τύποι που είναι και φορείς και αγωγοί του, η θρησκευτικότητα, ατονεί και μαραίνεται, όπως και χωρίς έργα τέχνης θα εμαραίνετο το συναίσθημα του ωραίου και ούτε που θα υπήρχε τέχνη. Η θρησκευτικότητα, λοιπόν, είναι η αγωνία και η ζήτηση, το αίσθημα της ανεστιότητας και η νοσταλγία, η στροφή προς το έσω της ψυχής και προς το ενδόμυχον σύμπαν του εσωτερικού μας κόσμου».

Βασιλειάδης, Χρ. Τέχνη και Θρησκεία: Τέχνη και θρησκεία σαν τομείς,

αλλά και παράγοντες του πνευματικού βίου και πολιτισμού.

Στο http://www.egolpion.com/55DEC87B.el.aspx

Γλώσσα

Σχετικά άρθρα

Μύθος

Θεολογία και γλώσσα

Στην εποχή μας γίνεται λόγος πολύς για γλωσσικές αλλαγές στα λειτουργικά κείμενα της Εκκλησίας, περισσότερο συμβατές προς το νεοελληνικό γλωσσικό ιδίωμα και αίσθημα. Η Εκκλησία ήτανε πάντοτε ανοιχτή σε αλλαγές που βοηθούσανε την προσέγγιση της θείας αλήθειας. Όμως ήτανε κι εξαιρετικά προσεκτική.

…με τη βεβαιότητα, όπως υπογραμμίζει ο συγγραφέας, ότι:

- της Θεολογίας, δηλαδή της εκφράσεως ή δηλώσεως της αλήθειας, προηγείται η εμπειρία της αλήθειας·

- η γλώσσα έχει ρόλο δηλωτικό και σημειωτικό, δεν έχει αναλογία προς το είναι της αλήθειας·

- τα φιλοσοφικά σχήματα μερικής ή ολικής ταυτίσεως του σημαίνοντος και σημαινομένου δεν έχουν εφαρμογή στη θεολογία, εφόσον δεν υπάρχει αναλογία μεταξύ αλήθειας και γλώσσας, εφόσον τα δύο μεγέθη είναι διαφορετικής τάξεως, δηλαδή άκτιστη η αλήθεια και κτιστή η γλώσσα·

- η επιλογή της γλώσσας και των λέξεων στη θεολογία (στην έκφραση-δήλωση της αλήθειας) είναι αποκλειστική ευθύνη του ανθρώπου·

- η ίδια αλήθεια μπορεί να δηλωθεί και με διαφορετικές μεταξύ τους λέξεις της ίδιας γλώσσας (π.χ. ελληνικής)·

- οι λέξεις, με τις οποίες κήρυξαν ο Κύριος, οι Απόστολοι, οι Πατέρες της Εκκλησίας και οι σύγχρονοι κήρυκες, δεν οδηγούν στην πίστη, στην αλήθεια, παρά μόνο αν ο ακούων αυτές φωτιστεί από το άγιο Πνεύμα και τις υιοθετήσει.

Παπαδόπουλος, Στ. (2002). Θεολογία και γλώσσα : Εμπειρική θεολογία –Συμβατική γλώσσα.

Αθήνα: Ακρίτας. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)