Τα χρώματα στην αρχαιότητα

Όταν επισκεπτόμαστε σήμερα έναν αρχαίο ναό ή περιεργαζόμαστε μαρμάρινα αγάλματα σ' ένα Αρχαιολογικό Μουσείο μας δίνεται η λανθασμένη εντύπωση ότι η τέχνη στην αρχαία Ελλάδα ήταν άχρωμη. Αντιθέτως το χρώμα στην αρχαιότητα έπαιζε ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο και δεν περιοριζόταν μόνο στη ζωγραφική. Πολλές δημιουργίες των αρχαίων, όπως πήλινα ειδώλια, μεγαλόπρεποι ναοί και μαρμάρινα αγάλματα, ήταν διακοσμημένα με έντονα χρώματα, μια και οι αρχαίοι ήξεραν ότι η απόσταση, όπως και ο χρόνος, εξασθενεί τον τόνο των χρωμάτων. Η εντύπωση λοιπόν που αποκομίζουμε είναι τελείως διαφορετική από αυτήν που είχαν οι αρχαίοι κι αυτό επειδή τα χρώματα των έργων έχουν πλέον χαθεί.

Συχνά ακούμε για την περίφημη τετραχρωμία των αρχαίων, η οποία υποστηριζόταν και από τη φιλοσοφική σκέψη. Οι αρχαίοι πίστευαν στην τετραχρωμία και ως βασικά χρώματα είχαν το κόκκινο, το κίτρινο, το μαύρο και το άσπρο. Με τη μείξη των χρωμάτων αυτών μεγάλωναν σημαντικά τη χρωματική τους γκάμα.  Η αρχαία ελληνική ζωγραφική είναι η λιγότερο γνωστή έκφανση της αρχαίας ελληνικής τέχνης κι αυτό επειδή τα ευπαθή υλικά της είναι η κύρια αιτία που δεν επέτρεψαν, πλην λίγων εξαιρέσεων, τη διατήρησή της ως τις μέρες μας. Σημαντικότεροι μάρτυρες σήμερα αποτελούν οι τοιχογραφίες.

Τα χρώματα που χρησιμοποιούσαν οι ζωγράφοι από την αρχαιότητα ανήκαν σε δυο κατηγορίες, στα φυσικά (χημικά στοιχεία, ορυκτά και φυτικά παράγωγα) και τα τεχνητά και χρησιμοποιούνταν σε μορφή σκόνης. Για τη μετατροπή τους σε σκόνη αναγκαία ήταν μια πλάκα από μάρμαρο ή αιγυπτιακό πορφυρίτη και μια μικρότερη πέτρα, όπως θαλασσινό βότσαλο ως τρίφτης. Τα χρώματα αναμιγνύονταν με το συνδετικό υλικό και φυλάσσονταν συνήθως μέσα σε όστρακα. Το συνδετικό υλικό, ανάλογα τη χρήση, μπορούσε να ήταν μια κόλλα ή κολλώδης οργανική ουσία όπως ζωική κόλλα ή ψαρόκολλα, ή ακόμα να προερχόταν από φυτικές εκκρίσεις όπως αραβική γόμμα. Άλλη πιθανή εκδοχή είναι μια δυνατή κολλώδης ουσία φτιαγμένη από γάλα ή ξυνόγαλα, η λεγόμενη καζεΐνη. Εξαιρετικό συνδετικό υλικό είναι και ο κρόκος ή το ασπράδι του αυγού  καθώς και το κερί μέλισσας.

Τα κυριότερα χρώματα που χρησιμοποιήθηκαν είναι τα εξής:

Άσπρα χρώματα: Το σημαντικότερο άσπρο χρώμα ήταν το λευκό του μολύβδου. Αν και απαντάται στη φύση με τη μορφή του ορυκτού κερουσίτη, υπήρξε από τις πρώτες χρωστικές που παρασκευάστηκε τεχνητά από μεταλλικό μόλυβδο και ξύδι. Ο Πλίνιος αναφέρει ότι το πιο ξακουστό εργαστήριο ήταν στη Ρόδο. Η χρήση του συνεχίστηκε μέχρι και τον 18^ο αι όμως ήταν δηλητηριώδες και μαύριζε με τον καιρό, έτσι αργότερα αντικαταστάθηκε από τον τσίγκο (οξείδιο του ψευδαργύρου) και αργότερα από το οξείδιο του τιτανίου. Η μηλιά είναι κι αυτή ένα λευκό χρώμα που βρίσκεται σε φυσική μορφή ανάμεσα στα βράχια και η καλύτερη βρισκόταν στη Μήλο απ’ όπου πήρε και το όνομά της. Για λευκό χρώμα χρησιμοποιήθηκε και η κιμωλία (ασβέστιο).

Μαύρα χρώματα: Το μαύρο χρώμα είναι ο άνθρακας (το κάρβουνο), το σπουδαιότερο χημικό στοιχείο που χρησιμοποιήθηκε ως χρώμα και το έπαιρναν από την καύση οστών ενώ το καλύτερο μαύρο έβγαινε από το καμένο φίλντισι. Μαύρο έπαιρναν επίσης και από καύση ξύλων. Το καλύτερο ξυλοκάρβουνο θεωρούταν ότι προέρχεται από νέα βλαστάρια κλήματος αμπέλου. Ξυλοκάρβουνα χρησιμοποιούνταν με τη μορφή λεπτών ράβδων για τη σχεδίαση. Για να χρησιμοποιηθεί σαν χρώμα μετατρεπόταν σε σκόνη. Καλής ποιότητας μαύρο προερχόταν από το κουκούτσι του ροδάκινου και τα κελύφη των αμυγδάλων. Άλλο μαύρο ήταν το φούμο (καπνιά) που μετατρεπόταν σε μελάνι με την ανάμιξή του με κόμμι. Για την παραγωγή του άφηναν μια φλόγα να παίζει κάτω από μια ψυχρή επιφάνεια και μάζευαν την καπνιά που συσσωρευόταν σ’ αυτήν. Η φλόγα συνήθως δημιουργείτο από λαμπάδα από κερί μέλισσας.

Κίτρινα χρώματα: Τα κίτρινα χρώματα που χρησιμοποιούνταν ευρέως ήταν οι ώχρες, κίτρινες γαίες προερχόμενες από τη σκουριά του σιδήρου. Άλλο κίτρινο σκούρο χρώμα είναι η σιέννα ωμή που προέρχεται απ’ τη γη και πήρε το όνομά της από την πόλη Σιέννα όπου και βρέθηκε. Για την παραγωγή κίτρινου χρώματος χρησιμοποιούταν επίσης και ο κρόκος, ζαφούρα.  

Κόκκινα χρώματα: Ως κόκκινα χρώματα χρησιμοποιούνταν τα οξείδια του σιδήρου. Τα κοιτάσματα του αιματίτη θεωρούνταν σημαντική πηγή για κόκκινο χρώμα. Μια κόκκινη ώχρα που είναι γνωστή από την αρχαιότητα είναι η σινώπια (Fe₂O₃) που χρωστά το όνομά της στην πόλη Σινώπη του Ευξείνου Πόντου απ’ όπου προερχόταν η καλύτερη ποιότητα. Εξαιρετικής ποιότητας έβγαινε και απ’ τις σπηλιές της Λήμνου και της Καππαδοκίας. Ένα κόκκινο προς πορτοκαλί είναι η σανδαράχη, φυσικό χρώμα, ορυκτό, το θειούχο αρσενικό (As₂S₂) και χρησιμοποιούταν μέχρι τον 19^ο αιώνα. Ένα απ’ τα φωτεινά κόκκινα χρώματα είναι το κιννάβαρι ή βερμιγιόν (HgS) που βγαίνει από τον υδράργυρο, μετά από αλλεπάλληλες καύσεις με θείο. Άλλο κόκκινο χρώμα   είναι το χονδροκόκκινο, προερχόμενο από την σκουριά του σιδήρου. Χρησιμοποιήθηκαν επίσης και οι κόκκινες λάκκες που ήταν οργανικής προελεύσεως όπως η λάκα από κόμμι Ινδιών, από κισσό και από κόκκο. Τέλος τεχνητό κόκκινο χρώμα ήταν και το μίνιο ή κόκκινο του μολύβδου (Pb₃O₄).

Μπλε χρώματα: Ένα σημαντικό μπλε που χρησιμοποιούταν από την κλασική αρχαιότητα είναι ο αζουρίτης . Από τον λαζουρίτη (lapis lazuli) προέρχεται το μπλε ουλτραμαρίν που σημαίνει πέρα από τις θάλασσες διότι υπήρχε αποκλειστικά στην Περσία. Για την παραγωγή του απαιτούνταν περίπλοκες μέθοδοι γι’ αυτό και ήταν ένα ακριβό υλικό και μέσον για πολυτέλεια. Άλλη μια ομάδα μπλε είναι οι ενώσεις χαλκού με αμμωνία.. Το μπλε κοβαλτίου χρησιμοποιήθηκε ευρέως καθώς επίσης και το λαζούρι. Λαζούρι ονομαζόταν και το ινδικό, που είναι ένα χρώμα μαβί, φυτικό και το έφερναν απ’ την Ινδία, ενώ αργότερα αντικαταστάθηκε από το λουλάκι που είναι επίσης φυτικό προϊόν και έχει χρώμα βαθύ μπλε. Μπλε χρώματα έχουμε και προερχόμενα από βιολέτες και κυάνους.

Πορφυρά χρώματα: Η πορφύρα, γνωστή από αρχαιοτάτων χρόνων σαν βασιλική βαφή, ήταν η ωραιότερη και ακριβότερη βαφή της αρχαιότητας. Η πορφύρα θεωρήθηκε από την αρχή ευγενές χρώμα και σύμβολο των θεών και των βασιλιάδων. Ήδη οι Ασσύριοι καταγράφουν δυο είδη πορφυροχρώματος, το Argamannu, δηλαδή το κόκκινο, και το Takiltu, δηλαδή το βιολετί, και επηρέασαν τους Πέρσες. Αργότερα, ο Αριστοτέλης καταγράφει επίσης δυο χρωματικές ποικιλίες, τη φοινικική, δηλαδή την κόκκινη και την αλουργή, δηλαδή την ιώδη. Ο Αισχύλος αναφέρει ότι ήταν η πλέον ακριβή βαφή της αρχαιότητας. Τα πορφυρά χρώματα παίζουν μεταξύ του μπλε και κόκκινου και προέρχονται από την λέξη πορφύρα που είναι το συνολικό όνομα μιας ομάδας οικογενειών κογχυλιών. Η παραγωγή τους ήταν πολύ επίπονη και απαιτούνταν μεγάλος αριθμός κογχυλιών και άλλων μαλακίων και συγκεντρωνόταν σταγόνα σταγόνα .

Πράσινα χρώματα: Πράσινα χρώματα παράγονταν από τα ώριμα μούρα του φυτού ράμνου και από τα άνθη της ίριδας. Το πιο συνηθισμένο, γνωστό ως πράσινο της Ελλάδας (verdigris) είναι ένας οξικός χαλκός ο οποίος παρασκευάζεται συνήθως με την επεξεργασία κάποιας μορφής χαλκού με οξύ. Άλλο πράσινο χρώμα είναι ο μαλαχίτης, ένα πράσινο ορυκτό που χρησιμοποιήθηκε ήδη στην προδυναστική Αίγυπτο, μέχρι το 1800, οπότε αντικαταστάθηκε από τις συνθετικές πράσινες χρωστικές. Επίσης χρησιμοποιούνταν και οι πράσινες γαίες που αποκαλούνται και terraevertae.

Κάποια χρώματα ήταν ακριβά, για παράδειγμα τα ορυκτά που έρχονταν από μακριά. Άλλα χρώματα ήταν δυσεύρετα, ενώ τα τεχνητά χρώματα είχαν δύσκολη και χρονοβόρα παρασκευή. Αυτοί οι παράγοντες σε συνδυασμό με τις προσωπικές προτιμήσεις και την τεχνοτροπία που ακολουθούσε ο ζωγράφος, επηρέαζαν την επιλογή του.

 

Μαρίνα Αυγερινού

 Πηγή

βιβλιογραφία

·        Οι τεχνικές και τα υλικά της μεσαιωνικής ζωγραφικής. Daniel V. Thompson. Εκδόσεις Αρμός.

·        «Το βιβλίο της τέχνης» ή Πραγματεία περί της ζωγραφικής από τον Gennino Gennini , μετάφρ. Τέτσης, Π. Αθήνα 1990.

·        ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Περί Χρωμάτων και Περί τα ζώα ιστορίαι,  εκδ. Κάκτος, Αθήνα, 1994.

·        ΠΛΙΝΙΟΣ Ο ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΣ. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΓΡΑ.

·        Ελένη Ιωακείμογλου. Τα οργανικά υλικά στην τέχνη και την αρχαιολογία. Τόμος Ά. Τροχαλία.

Online Resources for the Study of Ancient Religions and Cultures

• Ancient Judaism, Early Christianity, and Bible
• Ancient History and Religions (Greek, Roman, Ancient Near Eastern)
• On-Line Ancient Sources (Greek, Roman, Jewish, Christian)
• Epigraphy, Papyrology, and Archeology
• Maps of the Ancient World
• Religious Studies and the Social Sciences
• On-Line Journals
• Academic Societies

Ancient Judaism, Early Christianity, and Bible

1. Gateways and General Resources

All-in-One Biblical Resources Search (Mark Goodacre)
Biblical Art on the www
Links to biblical art (searchable by subject, biblical text, artist, and keyword)
Deinde: Discussion and Resources for Biblical Scholars
From Jesus to Christ: The First Christian Centuries (PBS)
Holy Land Photos
Many photos from ancient Greece, Israel, and Turkey
iTanakh: Resources for Academic StudyLinks to resources for the study of the Hebrew Bible and its context
Jewish History Resource Center (Dinur Center, Hebrew University of Jerusalem)
K.C. Hanson’s Homepage
New Testament Gateway (Mark Goodacre)
Old Testament Gateway (Tabor College, Victoria, Australia)
Online resources for the study of the Christian Apocrypha and "Gnosticism"
Project on Ancient Cultural Engagement (Steve Mason)
Resources for the study of Flavius Josephus (the first-century Jewish historian), Polybius and other writings dealing with cultural interactions in antiquity
Resource Pages for Biblical Studies (Torrey Seland)
An excellent collection of resources, links, and on-line publications pertaining to early Judaism and Christianity, including resources for the study of Philo of Alexandria (the first-century Jewish philosopher)
TheologyWebsite.com
Resources for the study of the Bible, church history, and Christian theology

2. Synagogues

The Nature and Origins of the First-Century Synagogue (Anders Runesson)
This article challenges common assumptions about the beginnings of Jewish synagogues in the ancient Mediterranean
Second Temple Synagogues (Donald D. Binder)
Photos and discussion of synagogues, including those at Gamla, Capernaum, Masada, Herodium, Delos, Cyrenaica, and Ostia.

3. Apocalypticism

Apocalypse! (PBS)
Links to Revelation, Apocalyptic and Millennial Websites and Materials (Felix Just)

Ancient History and Religions (Greek, Roman, Ancient Near Eastern)

1. Gateways and General Resources

ABZU (Oriental Institute, University of Chicago)
A Guide to information related to the study of the Ancient Near East on the Web
Ancient Astrology and Divination on the Web (Tim Spalding)
Classics Gateway (University of Reading)
Diotima: Materials for the Study of Women and Gender
Egyptology Resources (Cambridge University)
Okeanos: Ancient Near Eastern Studies (Scott B. Noegel)
An interdisciplinary resource for the study of the Ancient, Biblical, Classical, and Late Antique Near East
Resources on the Internet for Ancient History and Classics (Trent University, K. H. Kinzl)
Roman Sites (Bill Thayer)
A catalogue of over 2,000 websites relating to Roman history
Stoa.org: A Consortium for Electronic Publishing in the Humanities
Electronic publication of works relating to the ancient world, including Children of Oedipus, Ancient Journeys (an honorary volume for E.N. Lane), Household and City Organization at Olynthus, and Demos: Classical Athenian Democracy
Traditions of Magic in Late Antiquity (University of Michigan)
Travel and Religion in Antiquity (Canadian Society of Biblical Studies, maintained by Harland) 

2. The Mysteries of Specific Gods or Goddesses    

(Arranged alphabetically by god/goddess)

Asklepios/Glykon

Alexander the False Prophet (Lucian)
Lucian of Samosata's (second-century) critique of the mysteries for the snake-god Glykon (a new Asklepios), which were introduced by Alexander, a "huckster" (in Paphlagonia, northern Asia Minor)
Images of Glykon (Perseus search)

Cybele/Great Mother (Magna Mater)

Images of Cybele (Perseus search)

Demeter and Kore/Persephone

Demeter: The Cult at Eleusis
Outline of the Greater and Lesser Mysteries
The Eleusinian Mysteries (Edward Beach)
Article on the mysteries of Demeter and Kore at Eleusis
Homeric Hymn to Demeter
Online text of the 7th century BCE writing which tells the story of Persephone, Demeter, and the introduction of mysteries at Eleusis
Images of Demeter, Kore, and sanctuaries at Pergamon, Priene, Iasos, and others (Perseus search)
Images of Eleusis and its sanctuary (Perseus search)

Dionysos (Dionysus)

The Bacchae (Euripides)
Euripides' (fifth century BCE) play which tells the story of Dionysos' journeys and the women of Thebes, whom he drove mad ("maenads") (Harvard Classics translation)
Dionysos
Collection of ancient literary texts and images concerning the god
Images of Dionysos (Perseus search)
Villa of the Mysteries, Pompeii (Dean Swift)
Photos of paintings relating to Dionysos' mysteries (also known as Villa Item)

Emperors

Imperial Cults within Local Cultural Life (Harland - on this site)
Honours and Worship (Harland)
Articles that discuss imperial mysteries for the emperors (Sebastoi) alongside other honours for the emperors as gods

Mithras

Electronic Journal of Mithraic Studies
Many scholarly articles on Mithras and his mysteries
Images of Mithras (Perseus search)
Mithraism: The Cosmic Mysteries of Mithras (David Ulansey)
Virtual Mithraeum (Museum of Antiquities, University of Newcastle)
Virtual tour of a temple of Mithras with discussion

Sabazios (Sabazius)

Images of Sabazios (Perseus search)

Samothracian "Great Gods"

Images of Samothrace and its sanctuary (Perseus search)
Samothrace: A Short Cultural Guide (Dimitris Matsas and Argiris Bakirtzis, University of Thrace)
Discussion and photos of the ancient site of Samothrace (island off the north-western coast of Asia Minor), including material on the sanctuary of  the "Great gods" and the mysteries that were celebrated there (available in modern Greek or English)

3. Specific Cities or Regions (including Virtual Tours)

Aphrodisias in Late Antiquity: The Late Roman and Byzantine Inscriptions (Charlotte Roueché)
Full book on the city of Aphrodisias and its inscriptions in late antiquity (revised, 2nd edition, originally published by the Society for the Promotion of Roman Studies in 1989)
Ephesos: An On-line Panoramic Virtual Tour
Metis (Bruce Hartzler)
Panoramic (Quicktime) views of Athens, Delphi, Corinth, Didyma, Epidaurus, Miletos, Priene, Sardis, and many others (in QuickTime)
Missioni Archeologiche Italiane in Turchia
Photos and discussion of archeological finds in Asia Minor (carried out by Italian archeologists), including the cities of Elaiussa Sebaste, Hierapolis, Iasos, and Kyme (available in English, Italian and Turkish)
Ostia: Harbour City of Ancient Rome
Pompeii Forum Project
Photos of and information about ancient Pompeii, Italy

Pompeii: Insula 1.9 (British School at Rome, Pompeii Project)
Panoramic views and virtual tours of excavated houses (in Quick Time)

Religion in Hellenistic Athens (Jon D. Mikalson)
Full book on religion in the city of Athens (Berkeley: University of California Press, 1998)

Online Ancient Sources (Greek, Roman, Jewish, Christian)

Classical Myth: The Ancient Sources
Early Christian Writings
New Testament, Apocrypha, Gnostics, and Fathers
Early Church Fathers
Ante-Nicene, Nicene, and Post-Nicene Christian authors
Great Books and Classics
Internet Ancient History Sourcebook
Links to ancient sources for Mesopotamia, Israel, Egypt, Persia, Greco-Roman world, Christian origins
Online Critical Pseudepigrapha (David Miller, Ken Penner, and Ian Scott, project directors) 
Online critical editions of Jewish literature from the Pseudepigrapha in the original languages (e.g. 1 Enoch, Testament of Job, Testament of Abraham)
Perseus Digital Library (Gregory Crane, editor-in-chief)

Epigraphy, Papyrology, and Archeology

American Society of Greek and Latin Epigraphy
Links to web-based epigraphical resources
Austrian Archeological Institute / Österreichisches Archäologisches Institut
Centre for the Study of Ancient Documents
Images of inscriptions
Duke Databank of Documentary Papyri (Perseus)
Many classic Greek papyri collections online
German Archaeological Institute / Deutsches Archäologisches Institut
Introduction to Greek and Latin epigraphy: An absolute beginners’ guide (Onno van Nijf)
POxy: Oxyrhynchus Online
Discussion of the papyri discovered at Oxyrhynchus in Egypt
Supplementum Epigraphicum Graecum
Annual bibliography of Greek epigraphy
University of Michigan Papyrus Collection
Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik
Bulletin of Papyrology and Epigraphy

Maps of the Ancient World

Ancient World Mapping Center
Historical Atlas of Antiquity
Regional maps of the Roman empire
Map of Greece and Asia Minor
Greek Mythology Link

Religious Studies and the Social Sciences

Online Articles and bibliographies about Sociology of Religion (Hartford Institute for Religion Research)
Links to articles by well-known sociologists covering various topics, including millenialism, sects, cults, and new religious movements
Religion Gateway: World Religions - Religious Studies - Comparative Religion
The Religious Movements Homepage Project (University of Virginia)
Material on cults and New Religious Movements (NRM), including religious movement profiles, cult controversies, on-line articles, and teaching resources
Virtual Religion Index (Rutgers University)
Voice of the Shuttle (Web Page for Humanities Research): Religious Studies

Online Journals (free, open-access journals only)

1. Gateways to academic, open-access journals on the web

Directory of Open Access Journals

2. Biblical Studies, Judaism, and Early Christianity

Biblica
Biblical Theology Bulletin
IOUDAIOS Review
Book reviews on ancient Judaism.
Journal for the Study of Rhetorical Criticism of the New Testament
Journal of Hebrew Scriptures
Review of Biblical Literature
Book reviews relating to the Bible and its context.
Semeia: An Experimental Journal for Biblical Criticism

3. Ancient World (Greek, Roman and Near Eastern Societies)

Archaeology Magazine
Bryn Mawr Classical Review
Book reviews relating to ancient Greece and Rome.
Didaskalia
Journal on the ancient theatre
Electronic Journal of Mithraic Studies
Near Eastern Archaeology
Revue internationale des droits de l'antiquité
Journal dealing with various aspects of law in ancient Greece and Rome
Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik
Bulletin of Papyrology and Epigraphy

4. Religious Studies

History of Religions
Journal of Religion and Society

Academic Societies

American Society of Greek and Latin Epigraphy
Canadian Corporation for Studies in Religion (CCSR)
Canadian Society of Biblical Studies (CSBS)
Travel and Religion in Antiquity Seminar Homepage
Society of Biblical Literature

Πηγή

Interactive map for ancient Greece

Πηγή

Διαδραστικός χάρτης της Οδύσσειας

Μία πολύ καλή πρότσαη από την Έλενα για μελλοντικές ενασχολήσεις και το μάθημα των θρησκευτικών.
Η Google Lit Trips φιλοξενεί ένα εξαιρετικό παράδειγμά της χρησιμοποιώντας το Google Earth για να χαρτογραφήσει την ιστορία του Οδυσσέα στην Οδύσσεια. Σήμερα, μέσω του Open Culture,, έμαθα για ένα άλλο διαδραστικό χάρτη της Οδύσσειας.Το Ταξίδι του Οδυσσέα  δημιουργήθηκε με το ArcGIS Explorer. Μπορείτε να κάνετε κλικ μέσα στα σημεία του χάρτη ή να κάνετε κλικ μέσα σε κάθε "εικόνα" στο χρονοδιάγραμμα στο κάτω μέρος του χάρτη για να μάθετε περισσότερα σχετικά με την κάθε στάση στο ταξίδι του.


 
Το ταξίδι του Οδυσσέα είναι ένα καλό μοντέλο από τη χρήση χαρτών για την απεικόνιση μιας ιστορία. Οι μαθητές σας θα μπορούσαν να δημιουργήσουν παρόμοιους χάρτες για τις ιστορίες που διαβάζουν. ArcGIS Explorer, Google Maps και Google Earth είναι όλα καλές επιλογές για να χαρτογραφηθούν οι  ιστορίες σας
Πηγή: http://www.freetech4teachers.com

 

Σπάνια ελληνικά χειρόγραφα σε ψηφιακή μορφή

Πρόσβαση σε έναν «θησαυρό» σπάνιων ελληνικών χειρογράφων προσφέρει η Βοδληιανή Βιβλιοθήκη της Οξφόρδης και η Αποστολική Βιβλιοθήκη του Βατικανού που ψηφιοποίησαν τα αρχεία τους και τα ανήρτησαν σε μια κοινή ιστοσελίδα (http://bav.bodleian.ox.ac.uk/). Ανάμεσα στα χειρόγραφα μπορεί να βρει κανείς τα ομηρικά έπη, έργα του Σοφοκλή, του Πλάτωνα και του Ιπποκράτη.

Ο ιστότοπος εγκαινιάστηκε επισήμως την Τρίτη 3 Δεκεμβρίου και ο χρήστης του Διαδικτύου θα βρίσκει εκεί έναν διαρκώς αυξανόμενο αριθμό ψηφιοποιημένων χειρογράφων, αρχετύπων και παλαίτυπων βιβλίων από τις συλλογές των δύο βιβλιοθηκών.

Το πρόγραμμα ψηφιοποίησης αναμένεται να διαρκέσει τέσσερα χρόνια και στη διάρκειά του θα ψηφιοποιηθούν και θα είναι ελεύθερα προσβάσιμες στους ερευνητές και στο ευρύ κοινό 1,5 εκατομμύριο σελίδες αρχαίων, κυρίως, κειμένων.

Ελληνικά και εβραϊκά χειρόγραφα, αρχέτυπα του 15ου αιώνα, ανεκτίμητο ερευνητικό υλικό για την ιστορία του δυτικού πολιτισμού, που βρισκόταν μοιρασμένο εδώ και αιώνες στις δύο βιβλιοθήκες, θα ενωθεί στο Διαδίκτυο.

Ανάμεσα στα τεκμήρια της Βοδληιανής που θα ψηφιοποιηθούν, αναφέρει η ιστοσελίδα Το Βήμα, είναι ένα από τα καταστατικά επιτεύγματα της τυπογραφίας του Γουτεμβέργιου, ένα από τα 50 σωζόμενα αντίτυπα της Βίβλου. Τυπωμένη με κινητά μεταλλικά στοιχεία το 1455, η Βίβλος του Γουτεμβέργιου θεωρείται το βιβλίο-σταθμός που σηματοδοτεί την αρχή της «επανάστασης της τυπογραφίας».

Στον ιστότοπο δημοσιεύονται επίσης επιστημονικές μελέτες σχετικά με κείμενα που απόκεινται στις δύο βιβλιοθήκες αλλά και συνεντεύξεις με τους βιβλιοθηκονόμους τους καθώς και με τον αρχιεπίσκοπο του Καντέρμπουρι Τζάστιν Ουέλμπι.

«Η μεγάλη σημασία της συλλογής ελληνικών χειρογράφων της Βατικανής Βιβλιοθήκης δεν εδράζεται στον πλούτο της, μολονότι περιλαμβάνει 5.000 τόμους» αναφέρεται στον κοινό ιστότοπο των δυο βιβλιοθηκών.

Μόνο τέσσερις-πέντε βιβλιοθήκες στον κόσμο μπορούν να τη συναγωνιστούν σε αριθμό ελληνικών τόμων. Η σημασία της συλλογής έγκειται όμως κυρίως στην ποιότητα του υλικού. «Πολλά από τα χειρόγραφα της συλλογής είναι ανυπολόγιστης αξίας, είτε λόγω της ιστορικής σημασίας των κειμένων που περιέχουν είτε λόγω της απαράμιλλης ομορφιάς τους. Έργα του Ομήρου, του Σοφοκλή, του Πλάτωνα και του Ιπποκράτη καθώς και χειρόγραφα της Καινής Διαθήκης και κείμενα των Πατέρων της Εκκλησίας εικονογραφούνται με θαυμάσιες βυζαντινές μικρογραφίες».

Πηγή: www.in.gr (http://news.in.gr/culture/article/?aid=123127797& http://www.greek-language.gr/greekLang/portal/blog/archive/2013/12/04/5537.html

Εκπαιδευτικό υλικό για το Μινωικό πολιτισμό

Ο μινωικός πολιτισμός στοΊδρυμα Μείζονος Ελληνισμού

Μινωικός πολιτισμός– Βικιπαίδεια

Μινωικός Πολιτισμός

Γ τάξη – Ιστορία – ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ | Εκπαιδευτικό Υλικό από …

http://users.ach.sch.gr/pchaloul/epokhi-halkou/mykenai/mykenai.htm

http://users.ach.sch.gr/pchaloul/epokhi-halkou/krete/krete.htm

Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ – emathisi

http://www.slideshare.net/daskalogiannis/ppt-4380920

ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ – SlideShare

http://www.clab.edc.uoc.gr/seminar/heraklio/minoiki/main.htm (ΕΡΓΑΣΙΑ)

ΜΙΝΩΙΚΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ – SlideBoom  

Η γραφή στην Κρήτη στο Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού

http://www.kairatos.com.gr/diskosfaistoy1.htm:μία προσπάθεια αποκρυπτογράφησης του δίσκου της Φαιστού.

Μινωϊκός πολιτισμός » ΜΟΥΣΑΙΟΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ

http://odysseus.culture.gr/h/3/gh3530.jsp?obj_id=2369.

Φύση, θάλασσα και ζωή: ο κρυμμένος θησαυρός κάτω από την ηφαιστειακή τέφρα  (βιβλίο δασκάλου pdf)  (βιβλίο μαθητή pdf)

Μινωϊκή Κρήτη- http://www.projethomere.com εκπαιδευτική τηλεόραση

ΜΙΝΩΙΚΕΣ &ΜΥΚΗΝΑΪΚΕΣ ΦΟΡΕΣΙΕΣ- http://www.projethomere.com εκπαιδευτική τηλεόραση

Μινωϊκή Κρήτη – Εκπαιδευτική Τηλεόραση

Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ – OpenWebQuestΠΗΓΕΣ 

Πηγή

Περιήγηση στην Αρχαία Μίλητο

Μέσα από τον ιστοχώρο Διαδρομές στην Αρχαία Μίλητο   μπορείτε να έχετε τρισδιάστατη περιήγηση στον αρχαίο χώρο...

στο Δελφίνιο και σε πολλές άλλες διαδρομές

Ο Stephen Fry μιλά για την επιστροφή των μαρμάρων του Παρθενώνα

Σε ομιλία του για τον οργανισμό Intelligence, που διοργανώνει συζητήσεις για πολλά σημαντικά ζητήματα, ο γνωστός Βρετανός ηθοποιός, συγγραφέας, δημοσιογράφος και κωμικός μεταξύ άλλων Stephen Fry επιχειρηματολογεί πάνω στην άποψη πως τα μάρμαρα του Παρθενώνα πρέπει να επιστραφούν στην Αθήνα.

Αποθετήριο εκπαιδευτικού περιεχομένου για την Ακρόπολη

Στο Αποθετήριο εκπαιδευτικού περιεχομένου για την Ακρόπολη  θα βρείτε υλικό του Τομέα Ενημέρωσης και Εκπαίδευσης της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων Ακρόπολης και υποστηρίζει με δυναμικό τρόπο την αναπαράσταση και ερμηνεία του παρελθόντος. Εκπαιδευτικοί, μαθητές και οικογένειες μπορούν να πλοηγηθούν στο αποθετήριο και να εμπλουτίσουν τόσο το μάθημα στο σχολείο όσο και την επίσκεψη στον αρχαιολογικό χώρο και στο μουσείο Ακρόπολης. Μπορείτε επίσης να ανεβάσετε και το δικό σας υλικό σχετικά με την Ακρόπολη.

Εργαστήριο τεχνολογίας της Ακρόπολης

Στο χώρο του εργαστηρίου της Ακρόπολης, όπου γίνονται οι αναστηλωτικές εργασίες, μας μεταφέρει η παρακάτω δραστηριότητα. Είναι μία ωραία πρόταση πριν την εκπαιδευτική επίσκεψη στην Αθήνα για όσους πρόκειται να πάνε με το σχολείο αλλά και για όσους θέλουν να γνωρίσουν το χώρο. 

Είναι το πρόγραμμα Γλαύκα και οι μαθητές έχουν μία αποστολή: Θα πρέπει να περάσουν 5 δοκιμασίες αλλά χρειάζεται καλή προετοιμασία! Θα τα καταφέρουν;

Ψηφιακός περίπατος στο μουσείο της Ακρόπολης

Ένας ψηφιακός περίπατος, που όμως συνδυάζεται με μία εκπαιδευτική δραστηριότητα σχετικά με τα εκθέματα που βρίσκονται στο μουσείο της Ακρόπολης. Απλά ακολούθησε το φως!

Αρχαία ελληνική Τέχνη

Μία συλλογή με εργα αρχαίας ελληνικής τέχνης.

Ο Παρθενώνας 3d

και άλλη μία

Εσείς ποιος κλασσικός χαρακτήρας της αρχαιότητας είστε;

 Πολοί και ποικίλοι χαρακτήρες της κλασικής μυθολογίας έπαιξαν τόσο μεγάλο ρόλο στην πολιτιστική ταυτότητα της Αρχαία Ελλάδας και τη Ρώμης τόσο που οι ιστορίες για τα κατορθώματά τους έχουν έχουν ενσωματωθεί στη λογοτεχνία και τη γλώσσα σε όλο τον κόσμο. Τα ονόματα των χαρακτήρων τους συχνά αναφέρονται στα λεξικά και συχνά συνδέονται με συγκεκριμένα γνωρίσματα του χαρακτήρα ή ορισμένες δυσάρεστες καταστάσεις. Μια όμορφη γυναίκα μπορεί να είναι μια σύγχρονη Ελένη της Τροίας, η οποία πυροδοτεί έναν πόλεμο! Εσείς ποιός χαρακτήρας είστε;

Διαδραστικά παιχνίδια από το Birmingham Museums

Οθωμανική Αθήνα 1458-1821

      Στην ιστοσελίδα Αρχαία Αθήνα 3d βρείτε πλούσιο υλικό για την Αθήνα για όλες τις περιόδους. 

Στην κατηγορία Οθωμανική Αθήνα υπάρχει πλούσιο υλικό που μπορεί να αξιποιηθεί.

Το 1456 οι Τούρκοι έφτασαν στην Αθήνα και την κατέλαβαν ειρηνικά με συνθηκολόγηση του  Δούκα Acciaiuoli το 1458. Ο ίδιος ο Μωάμεθ ο Πορθητής έφτασε στην πόλη τον Αύγουστο του ίδιου έτους και θαύμασε τα αρχαία της Ακρόπολης. Σε αντίθεση με τους δυτικούς, οι Τούρκοι έδειξαν μεγαλύτερο σεβασμό στην πόλη. Δεν πείραξαν τα μνημεία της ούτε τα λεηλάτησαν. Μοναδικές αλλαγές πραγματοποίησαν στον Παρθενώνα με την προσθήκη ενός μιναρέ για τη μετατροπή του σε τζαμί και στο Ερέχθειο το οποίο χρησιμοποίησαν για στέγαση του χαρεμιού.

     Στην Ακρόπολη χτίστηκαν πολλά σπίτια που κάλυπταν όλη την επιφάνειά της. Σε αυτά διέμεναν αποκλειστικά Τουρκικές οικογένειες, η φρουρά και ο διοικητής της Αθήνας. Λόγω της σημασίας ως οχυρό και διοικητήριο, η είσοδος απαγορεύτηκε σε χριστιανούς εκτός και αν είχαν ειδική άδεια. 

Τα μνημεία της Ακρόπολης και κυρίως ο Παρθενώνας έστεκαν σχεδόν ακέραια από την αρχαιότητα. Τον 17ο αιώνα όμως προξενήθηκαν δύο καταστροφές. Ένας κεραυνός ανατίναξε τα προπύλαια το 1640 όπου μέσα τους ήταν αποθηκευμένη πυρίτιδα. Επόμενος χώρος αποθήκευσης πυρίτιδας έγινε ο Παρθενώνας. Με την πολιορκία των Ενετών με αρχηγό τον μετέπειτα Δόγη Φραγκίσκο Μοροζίνι (Morosini), τη νύχτα της 26ης  Σεπτεμβρίου του 1687, μία οβίδα έπεσε στον Παρθενώνα και τον ανατίναξε. Στα ερείπια του Παρθενώνα οι Τούρκοι έχτισαν σχεδόν αμέσως μετά ένα νέο μικρό τζαμί το οποίο κατεδαφίστηκε μετά την απελευθέρωση το 1844 μαζί με όλα τα σπίτια που βρίσκονταν στον βράχο. Ο μεσαιωνικός ψηλός πύργος των προπυλαίων κατεδαφίστηκε και αυτός το 1875.

Αρχαία Ελλάδα: Συλλογή με πίνακες

Μία συλλογή με πίνακες εμπνευσμένοι από την Αρχαία Ελλάδα του Βασίλη Βαγιάννη

 

Second Life και Αρχαία Ελλάδα

Μία καταπληκτική δουλειά στο Second Life για την Αρχαία Ελλάδα, την Ακρόπολη και πολλά άλλα. Μέσα από τη διαδραστική δημιουργία μπορεί ο επισκέπτης να περιηγηθεί στην Ακαδημία των Αθηνών.

Ησίοδου Θεογονία και άλλα πολλά on line!

Online έκδοση της Θεογονίας του Ησίοδου. Στην Θεογονία, μπορείτε απλά να σύρετε το ποντίκι σας επάνω στις Θεότητες που απεικονίζονται στο γενεαλογικό δέντρο των Θεών και να διαβάσετε πολλά χρήσιμα στοιχεία για αυτούς.
 http://www.authorway.com/enathinais/index.php/efarmoges-kai-vivlia

Το νόμισμα στον αρχαίο ελληνικό κόσμο interactive...

Με την ευγενική χορηγία του ιδρύματος Αλ. Ωνάση, ένα διαδραστικό ταξίδι στο παρελθόν και την κατασκευή των νομισμάτων...(με την ενημέρωση της ομάδας ETWINNING GREECE)